Sinds begin december 2025 hebben we kuddebewakingshonden (kbh) die onze dieren tegen wolven moeten beschermen. Dat ‘beschermen’ nemen ze zó letterlijk, dat ze een snelle toenadering van de kudde kunnen interpreteren als een bedreiging en dan geen onderscheid maken tussen wolven, honden en zelfs mensen. Opgepast dus!
De komst van de volwassen berghonden van de Maremmen en Abruzzen en de nog jonge Calabrische herder, is het voorlopige sluitstuk van een reeks maatregelen die we hebben moeten nemen sinds wolven zich in ons leefgebied ophouden. Met pijn in het hart hebben we ons moeten ontwikkelen van een zo publieksvriendelijk mogelijke organisatie tot een in enige mate publieksonvriendelijke.
Had ons in vóór 2020 voorspeld dat we binnen een paar jaar alle weilanden zouden beveiligen met stroomdraden en uiteindelijk zelfs speciaal gefokte en getrainde honden nodig zouden hebben om onze schapen en border collies te beschermen en we hadden dat resoluut weggewuifd. Publieksvriendelijkheid stond bij ons altijd net zo hoog in het vaandel als natuurbeheer. We genoten van taferelen als op onderstaande foto’s. ,,Daar doen we het ook voor’’, zeiden we tegen elkaar.
Maar met de wolf in aantocht hebben we aanvankelijk op twee ‘publieksweilanden’ na onze weilanden bij de schaapskooi en in het omliggende bosgebied moeten beveiligen met stroomdraden tot een door ‘deskundigen’ geadviseerde hoogte van 1,20 meter. Later zagen we ons genoodzaakt ook de beide weilanden te beveiligen waar mensen nog wel zonder kans op een stroomstoot fysiek contact konden maken met onze schapen (en geiten). Op 1 november 2023 zag een wolf niettemin kans een schaap te doden dat met de kudde in een weiland aan de Dellenweg stond te grazen. We hebben de omheiningen daarna verder verhoogd met onder meer fladderlinten.
Natuurlijk hebben we heel vaak nagedacht en gediscussieerd over het aanschaffen van kuddebeschermingshonden. We wilden daar niet aan omdat die te veel ten koste zouden gaan van de publieksvriendelijkheid. We hebben ruim 69 jaar in een drukbezocht natuur- en recreatiegebied met een gescheperde schaapskudde gelopen en contact met de talrijke recreanten hoorde daar onlosmakelijk bij. We deden daarmee ook de reputatie van onze Veluwse Heideschapen eer aan: ze laten zich makkelijk (p)aaien door mensen. Het inzetten van kuddebeschermingshonden zou niet alleen fysiek contact tussen mensen en schapen onmogelijk maken, maar ook ernstige beperkingen opleggen aan degenen die net als wij gebruik maakten van het gebied, met name mensen, honden en paarden.
Eind augustus beleefden we wederom een horroravontuur met een wolf, die vlakbij de schaapskooi mensen belaagde, onze border collies Tim en Daisy aanviel en tevergeefs trachtte onze Lad te grijpen. Op woensdag 3 september ging het helemaal mis, toen een wolf ons 6-jarig teefje Daisy greep en na ingrijpen van een van onze herders en andere mensen weer losliet, waarna beiden de benen namen. Het was de laatste keer dat we Daisy zagen, ze is nooit teruggekeerd, er is nooit iets van haar gevonden. Het woord ‘daisy’ staat voor onder meer onschuld, puurheid, vrolijkheid, liefde; onze Daisy had het allemaal.
De traumatische gebeurtenis was voor ons een breekpunt. We konden in ons eigen leefgebied door ’s werelds grootste ‘wolfdichtheid’ niet meer op pad zonder onze dieren en wellicht mensen in gevaar te brengen. We besloten de hei niet meer op te gaan. Nadat de eerste emoties waren weggezakt, hebben we alle mogelijkheden onderzocht en tegen elkaar afgewogen. Feitelijk bleven er maar twee over: de kudde na 69 jaar opdoeken of tòch kuddebeschermingshonden nemen. Mede omdat de gemeenten Epe en Heerde hebben laten weten veel waarde te hechten aan begrazing van de heide door een schaapskudde, hebben we besloten potentiële aanvallen van wolven te weerstaan met twee goed getrainde verdedigingshonden.
Het zijn de ervaren 7-jarige teef Tizcla en de 2-jarige reu Trento. De in augustus 2025 geboren teef Iacta loopt mee om het vak van haar oudere soortgenoten te leren. Tizcla en Trento lopen in principe aan de riem en als de kudde ‘thuis’ is, liggen ze tussen de schapen in de weilanden of in de schaapskooi. De honden zijn onderdeel van de kudde en zullen die beschermen door de potentiële aanvallers te verjagen. Dat is niet alleen hun werk, maar vooral ook instinct: kom je aan mijn kudde, dan kom je aan mij. Daarom heeft hun aanwezigheid ook consequenties voor recreanten die in de buurt zijn. Hun honden moeten altijd kort aangelijnd zijn en iedereen moet minstens 25 meter afstand houden. De omgeving van de schaapskooi is voorlopig helemaal verboden gebied voor honden. Wie dichtbij de kudde rent – of het nu een mens of een hond of paard is – of hard fietst, triggert onze bewakingshonden. In het verleden is het nogal eens gebeurd dat loslopende honden onze schapen aanvielen; wie zijn hond lief heeft, voorkomt dat voortaan. Wees dus alert, blijf op afstand, kom niet te dicht bij de kudde. De schapen van afstand zien is ook hartstikke mooi.
Meer over onze honden staat hier.